តើឥន្ធនូមានរូបរាងយ៉ាងណា?

តើឥន្ធនូមានរូបរាងដូចម្តេច?

 

តើអ្ន​កទាំងអស់គ្នាធ្លាប់ឬដែរឬទេថា ឥន្ធនូអាចចុះផឹកទឹកបាន? មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកនឹង

 កំបុតម្រាមដៃ ប្រសិនបើអ្នកយកម្រាមដៃនោះចង្អុលឥន្ធនូ?



 

​​    

    

តាមរយៈទ្រឹស្តី គ្រប់ឥន្ធនូទាំងអស់សុទ្ធមានរាងជារង្វង់មូល។ តើនេះជាការពិដែរឬទេ?
ដូចយើងបានដឹងរួចមកហើយថា ឥន្ធនូកើតឡើងនៅពេលដែលពន្លឺដាលឆ្លងកាត់ដំណត់ទឹកភ្លៀង
តូចៗ ហើយរងលំងាកប្រមាណជា ១៣៨ ដឺក្រេ។ ជាទូទៅ ប្រសិនបើយើងស្ថិតនៅលើផ្ទៃផែនដីដោយ
ផ្ទាល់ នោះយើងមិនអាចមើលឃើញផ្ទៃទាំងមូលរបស់វាបានទេ ហើយអ្វីដែលអាចមើលឃើញនោះបាន
ធំបំផុតត្រឹមពាក់កណ្តាលតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះផ្នែកម្ខាងទៀតត្រូវបានបាំងដោយទីខ្ពស់ដែលនៅជុំវិញ
ខ្លួនយើង។
     មធ្យោបាយតែមួយគត់ដើម្បីអាចមើលឃើញផ្ទៃទាំងមូលរបស់់វា គឺការឡើងអោយខ្ពស់ដល់ទីតាំង
មួយដែលសមល្មម។ ជាក់ស្តែង អ្នកបើកបរយន្តហោះឬអ្នកដំណើរនៅលើយន្តហោះអាចមើលផ្នែក
ទាំងមូលរបស់ឥន្ធនូបាន ហើយខាងលើនេះគឺជារូបភាពដែលថតបានដោយអ្នកដំណើរលើយន្តហោះ។
អត្ថបទ៖ កែវ វិចិត្រ

ប្រភព៖ curiosity.com

Read More

មូលហេតុដែលព្រះអាទិត្យរះចំពីលើកំពូលប្រាសាតអង្គរវត្ត

មូលហេតុដែលព្រះអាទិត្យរះចំពីលើកំពូលប្រាសាតអង្គរវត្ត

សមភាពរាត្រី (Equinox) នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត គឺជាពេលវេលាដែលព្រះអាទិត្យរះចំកំពូលកណ្តាល នៃប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះកើតឡើងចំនួនពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ គឺនៅថ្ងៃទី២០ ឬ២១ខែមីនា និងនៅ ថ្ងៃទី២២ ឬ២៣ ខែកញ្ញា។

បុព្វបុរសខ្មែរ ដែលជាអ្នកសាងសង់ប្រាសាទអង្គរវត្តនេះឡើង គឺពិតជាមានគំនិតអច្ឆរិយៈពិតៗ ដែលគន់គូត្រូវនឹងក្រឹត្យក្រមនៃការរកឃើញរបស់វិទ្យាសាស្រ្តសម័យទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ពាក្យថា Equinox = Equi + Nox = សមភាពរាត្រី គឺជាពេលវេលា ដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យចាំងចំខ្សែអេក្វាទ័រនៃផែនដី ដែលធ្វើអោយថ្ងៃនិងយប់មានរយៈពេលស្មើគ្នា។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ មួយឆ្នាំកើតឡើងពីរដង គឺនៅថ្ងៃទី២០ ឬ ២១ខែមីនា និងនៅថ្ងៃទី២២ ឬ២៣ ខែកញ្ញា។ ជាទូទៅ ថ្ងៃព្រះអាទិត្យរះចំកំពូលកណ្ដាលនៃប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងអំឡុងពេលនៃថ្ងៃទី២០ ២១ ២២ និងថ្ងៃទី២៣។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះយើងអាចសង្កេតឃើញនូវព្រឹត្តិការណ៍នោះបាន ពីព្រោះរយៈពេល២ ទៅ៣ថ្ងៃនេះ កម្រឹតនៃភាពលំអៀងនោះវាមិនសូវជាមានគម្លាតឆ្ងាយប៉ុន្មានណាស់ណានោះទេ។ យើងអាចមើលឃើញព្រះអាទិត្យរះ នៅម៉ោងប្រហែល៥:៣០នាទី ទៅម៉ោង       ៦:៣០នាទីព្រឹក។

នៅថ្ងៃនោះយើងអាចថតផ្តិតយកទិដ្ឋភាពនេះបានដោយឈរនៅផ្លូវចូលពីទិសខាងលិចនៃប្រាសាទ អង្គរវត្ត។ នេះជាមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុដទៃជាច្រើនទៀត ដែលប្រាសាទអង្គរបែរមុខទៅ ទិសខាងលិច គឺដើម្បីមើលថ្ងៃរះចំកំពូលកណ្ដាល ព្រោះប្រាសាទអង្គរជាក្រឹត្យមួយនៃការគន់គូមើលពេល វេលាផ្នែកតារាសាស្រ្ត ជាពិសេសនៃដំណើរព្រះអាទិត្យ របស់បុព្វបុរសខ្មែរ។

ទាំងនេះជាចំណេះដឹងផ្នែកតារាសាស្រ្ដ ដែលបុព្វបុរសខ្មែរយើងបានបន្សល់ទុកអោយ។ ប្រសិនបើយើងបានសិក្សាអោយយល់ពីជម្រៅនៃចំណេះបង្កប់អាថ៍កំបាំងបន្ថែមទៀតនោះ គឺពិតជាមានមោទនភាពក្រៃលែងបំផុតដែលបានកើតនៅលើទឹកដីដ៏ពិសិដ្ឋនេះ និងដែលបានទទួលមរតកទាំងអស់នេះ ពីគំនិតដ៏អច្ឆរិយៈរបស់បុព្វបុរសដែលបន្សល់ទុកអោយ ហើយដែលអ្វីៗទាំងអស់នោះសុទ្ធតែបង្កប់នូវអច្ឆរិយៈភាព គ្រាន់តែយើងមិនទាន់បានស្គាល់ និងបានដឹងអោយបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតែប៉ុណ្ណោះ។

Read More

យល់ដឹងអំពីបាតុភូតគ្រាស

​​បាតុភូតគ្រាស

១. ដូចម្តេចហៅថាបាតុភូតគ្រាស? តើវាកើតឡើងនៅពេលណា?

បាតុភូតគ្រាសជាបាតុភូតដែលភពណាមួយក្នុងលំហរ ផ្លាស់ទីចូលទៅក្នុងស្រមោលនៃភពផ្សេងទៀត។ជាទូទៅបាតុភូតគ្រាស កើតឡើងមានឡើងពីការចោលស្រមោលនៃព្រះច័ន្ទលើផែនដី ឬផែនដីលើព្រះច័ន្ទ។ យើងក៏អាចនិយាយបានផងដែរថា បាតុភូតគ្រាសកើតមាននៅពេលទីតាំងរបស់ ព្រះអាទិត្យ ផែនដី​ និងព្រះច័ន្ទបង្កើតបានជាបន្ទាត់ជាមួយគ្នា។

២. តើបាតុភូតគ្រាសមានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?

បាតុភូតគ្រាសមានពីប្រភេទគឺ សូរ្យគ្រាស និង​ចន្ទគ្រាស។

៣. ដូចម្តេចហៅថា សូរ្យគ្រាស?

សូគ្រាសជាបាតុភូតដែលកើតមានឡើងនៅខណៈដែលព្រះចន្ទស្ថិតនៅចន្លោះព្រះអាទិត្យនិងផែនដី។ ពេលនោះមានស្រមោលនិងស្រមោលព្រាលកើតមានឡើងនៅលើផ្ទៃផែនដី។ តំបន់ដែលស្ថិតក្នុងស្រមោលប្រែជាងងឹតទាំងពេលថ្ងៃក្នុងរយៈពេលពីរ ឬបីនាទី។ តំបន់ដែលស្ថិតក្នុងស្រមោលព្រាល ទទួលបានពន្លឺដោយភាគ។

៤. តើបាតុភូតសូគ្រាសមានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?

បាតុភូតសូគ្រាសមានប៉ុន្មាន៣ប្រភេទ គឺ

·         សូគ្រាសទាំងស្រុង (total solar eclipse) អាចត្រូវបានមើលឃើញនៅផ្នែកដ៏តូចនៃផែនដី។

អ្នកមើលឃើញសូគ្រាសទាំងស្រុង មានទីតាំងស្ថិតនៅចំនុចកណ្តាលនៃស្រមោលរបស់ព្រះចន្ទដែលគ្រប់ដណ្តបលើផ្ទៃផែនដី។

·         សូគ្រាសដោយផ្នែក (partial solar eclipse) កើតឡើងនៅពេលដែលទីតាំងព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផែនដីស្ថិតនៅមិនមានរាងជាបន្ទាត់ពេញលេញ។

·         សូគ្រាសវង់ (annular solar eclipse) កើតឡើងនៅពេលដែលព្រះចន្ទស្ថិតនៅឆ្ងាយបំផុតពីផែនដី ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យទំហំរបស់ព្រចន្ទដែលមើលឃើញហាក់ដូចជាតូច។ ហេតុដូចនេះហើយ ពន្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យមិនត្រូវបានបាំងទាំងស្រុងដោយព្រះចន្ទទេ។ យើងនឹងឃើញពន្លឺរបស់ព្រះអាទិត្យលេចចេញនៅផ្នែកគែមសងខាងនៃព្រះចន្ទ។

៥. ដូចម្តេចហៅថា ចន្ទគ្រាស?

ចន្ទគ្រាសជាបាតុភូតមួយកើតមានឡើងនៅខណៈដែលផែនដីស្ថិតនៅចន្លោះព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ។ ពេលនោះពន្លឺព្រះអាទិត្យដាលមកប៉ះផែនដី(បាំងដោយផែនដី) ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យព្រះច័ន្ទមិនអាចទទួលពន្លឺពីព្រះអាទិត្យបាន។ ហេតុដូចច្នេះហើយបានជាអ្នកនៅលើផែនដីមិនអាចមើលឃើញព្រះច័ន្ទក្នុងពេលមានចន្ទគ្រាស។

៦. តើបាតុភូតចន្ទគ្រាសមានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?

បាតុភូតចន្ទគ្រាសមាន២ប៉ុន្មានប្រភេទដូចជាៈ

·         ចន្ទគ្រាសទាំងស្រុង (total lunar eclipse) កើតឡើងនៅពេលដែលផែនដីស្ថិតនៅចំចន្លោះព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ។

·         ចន្ទគ្រាសដោយផ្នែក (partial lunar eclipse) កើតឡើងនៅពេលដែលមួយផ្នែកនៃព្រះចន្ទឆ្លងចូលក្នុងស្រមោលរបស់ផែនដី។

៧. តើបាតុភូតគ្រាសអាចកើតឡើងជារៀងរាល់ខែបានដែរឺទេ? ព្រោះអ្វី?

ដោយហេតុថាព្រះចន្ទចំណាយពេលមួយខែដើម្បីធ្វើដំណើរជុំវិញផែនដី បាតុភូតគ្រាសអាចកើតមានឡើងជារៀងរាល់ខែប្រសិនបើគន្លងរព្រះចន្ទស្ថិតនៅលើប្លង់ដដែលៗ។ តែផ្ទុយទៅវិញ ប្លង់នៃគន្លងរបស់ព្រះចន្ទងាកបានប្រមាណ៥ដឺក្រេ។ ហេតុដូចនេះហើយ បាតុភូតគ្រាសមិនអាចកើតមានជារៀងរាល់ខែបាននោះទេ។

អត្ថបទ៖ កែវ វិចិត្រ

Read More